धान रोपाइँको चटारो (तस्बिरहरू)

नुवाकोट र धादिङको गल्छीबीच पर्ने गगटे क्षेत्रमा मनसुन सक्रिय भएसँगै किसानहरू धान रोपाइँमा व्यस्त भएका छन् । पर्याप्त वर्षापछि खेतमा पानी जमेसँगै किसानहरूले परम्परागत शैलीमा धान रोपिरहेका छन् । हिलोमा रोपाइँ गरिरहेका किसानहरूको चहलपहलले यतिबेला ग्रामीण बस्तीमा कृषि गतिविधि उल्लेखनीय रूपमा बढेको देखिन्छ ।

स्थानीयका अनुसार सुरुवाती चरणमा वर्षा कम भएकाले रोपाइँ केही ढिलो सुरु भए पनि पछिल्ला दिनमा नियमित वर्षा भएपछि रोपाइँले गति लिएको हो । अहिले अधिकांश खेतमा परिवारका सदस्य, छिमेकी तथा ज्यालादारी कामदारको सहयोगमा धमाधम रोपाइँ भइरहेको छ ।

यस वर्ष नेपालमा मनसुन निर्धारित समयमै भित्रिएसँगै देशभर धान रोपाइँ क्रमशः बढ्दै गएको छ । कृषि, भूमि व्यवस्था तथा सहकारी मन्त्रालय (वा सम्बन्धित मन्त्रालय) का अनुसार हालसम्म देशभर करिब ६०–७० प्रतिशतभन्दा बढी क्षेत्रफलमा धान रोपाइँ सम्पन्न भइसकेको छ । तराईका अधिकांश जिल्लामा रोपाइँ अन्तिम चरणमा पुगेको छ भने मध्यपहाडी तथा उच्च पहाडी केही क्षेत्रमा अझै रोपाइँ जारी छ ।

मन्त्रालयका अनुसार पर्याप्त वर्षा भएका कारण अधिकांश जिल्लामा यस वर्षको रोपाइँको अवस्था गत वर्षको तुलनामा सुधारिएको छ । यद्यपि केही स्थानमा अत्यधिक वर्षा, बाढी पहिरो तथा केही क्षेत्रमा सुरुवाती वर्षाको अभावका कारण रोपाइँमा आंशिक असर परेको छ ।

नेपालमा करिब १४ लाख हेक्टर क्षेत्रफलमा धान खेती हुने गर्दछ। धान देशको प्रमुख खाद्यान्न बाली हो, जसले कुल खाद्यान्न उत्पादनमा सबैभन्दा ठूलो हिस्सा ओगटेको छ । कृषि क्षेत्रको कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी) मा पनि धानको महत्त्वपूर्ण योगदान रहेको छ भने लाखौँ किसानको जीविकोपार्जन यसैमा निर्भर छ ।

सरकारले गुणस्तरीय बीउ, मल तथा सिँचाइको पहुँच विस्तार गरी धान उत्पादन वृद्धि गर्ने लक्ष्य लिएको छ । कृषि विज्ञहरूले समयमै रोपाइँ सम्पन्न भएका क्षेत्रमा मौसम अनुकूल रहे उत्पादन सन्तोषजनक हुने अपेक्षा गरेका छन् ।

(तस्बिरहरू : सूर्यांश उप्रेती / नेपाल फोटो लाइब्रेरी)