आयोजक ३ वटै राष्ट्र अन्तिम १६ मा

उत्तर अमेरिकामा जारी फिफा विश्वकपमा आयोजक राष्ट्रहरू अमेरिका, क्यानडा र मेक्सिको एकैसाथ अन्तिम १६ मा पुगेपछि विश्व फुटबलमा नयाँ इतिहास रचिएको छ । पहिलो पटक ३ राष्ट्रको संयुक्त आयोजनामा भइरहेको विश्वकपमा ३ वटै आयोजक टोलीले समूह चरण पार गर्दै नकआउट यात्रा तय गर्नु केवल घरेलु समर्थकहरूको उत्साहको परिणाम मात्र नभई आयोजक राष्ट्रले पाउने मनोवैज्ञानिक र प्राविधिक फाइदाको उदाहरणका रूपमा पनि हेरिएको छ । अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले यस उपलब्धिलाई विश्वकप इतिहासको महत्वपूर्ण मोडका रूपमा व्याख्या गरेका छन् ।

विश्व फुटबलको इतिहास हेर्दा आयोजक राष्ट्रले घरेलु मैदानको लाभ उठाउँदै अपेक्षाभन्दा उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्ने परम्परा रहिआएको छ । आफ्नै समर्थकको साथ, वातावरणसँगको परिचितता, यात्रा व्यवस्थापनमा सहजता र मानसिक आत्मविश्वासका कारण आयोजक टोलीहरू प्रायः प्रतिस्पर्धी देखिन्छन् । यसपटक अमेरिका, क्यानडा र मेक्सिकोले पनि त्यही परम्परालाई निरन्तरता दिएका छन् । विशेषगरी पहिलो पटक विश्वकप खेलिरहेको नयाँ पुस्ताका खेलाडीहरूले घरेलु समर्थकको ऊर्जा उपयोग गर्दै दबाबलाई अवसरमा रूपान्तरण गरेका छन् ।

पछिल्ला केही विश्वकप हेर्ने हो भने आयोजक राष्ट्रहरू प्रायः समूह चरण पार गर्न सफल भएको देखाउँछ । सन् २०२२ मा कतार विश्वकपको आयोजक कतार भने इतिहासकै कमजोर आयोजकमध्ये एक बन्यो । तीनवटै खेल हार्दै समूह चरणबाट बाहिरिने कतार विश्वकप इतिहासमा उद्घाटन खेल हार्ने पहिलो आयोजक राष्ट्रसमेत बनेको थियो । त्यसअघिको सन् २०१८ को विश्वकपमा आयोजक रुसले अपेक्षाविपरीत उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्दै क्वार्टरफाइनलसम्मको यात्रा तय गरेको थियो । सन् २०१४ मा ब्राजिल आयोजकका रूपमा सेमिफाइनलसम्म पुगे पनि जर्मनीसँग ७–१ को ऐतिहासिक हार बेहोरेपछि घरेलु समर्थकमाझ ठुलो निराशा छाएको थियो । यद्यपि अन्तिम चारमा पुग्नु आफैँमा आयोजक राष्ट्रका रूपमा सफल अभियान मानिएको थियो ।

सन् २०१० मा दक्षिण अफ्रिका भने समूह चरणबाटै बाहिरिने पहिलो आयोजक राष्ट्र बनेको थियो, यद्यपि अन्तिम खेलमा फ्रान्सलाई पराजित गरेर उसले गौरवपूर्ण विदाइ गरेको थियो । सन् २००६ मा जर्मनीले घरेलु मैदानमा तेस्रो स्थान हासिल गर्दै आयोजक राष्ट्रको उत्कृष्ट परम्परालाई निरन्तरता दिएको थियो ।

यसरी हेर्दा यसपटकको उपलब्धि अझ विशेष मानिएको छ । ३ वटै आयोजक एकसाथ अन्तिम १६ मा पुगेका छन् । संयुक्त आयोजनाको अवधारणाले प्रतिस्पर्धात्मक असन्तुलन निम्त्याउन सक्ने आशंका व्यक्त भइरहेका बेला अमेरिका, क्यानडा र मेक्सिकोले समान रूपमा उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्दै ती शंकाहरूलाई कमजोर बनाएका छन् । अन्तर्राष्ट्रिय विश्लेषकहरूले यसलाई उत्तर अमेरिकी फुटबलको बढ्दो स्तर र दशकौँदेखिको पूर्वाधार विकासको प्रतिफलका रूपमा पनि व्याख्या गरिरहेका छन् ।

अमेरिकाले आफ्नो परम्परागत शक्ति र युवा खेलाडीहरूको संयोजनबाट स्थिर प्रदर्शन गरेको छ भने मेक्सिकोले विश्वकपमा निरन्तर अन्तिम १६ पुग्ने आफ्नो प्रतिष्ठालाई कायम राखेको छ । क्यानडाले पनि पछिल्ला वर्षहरूमा गरेको लगानी र युरोपेली लिगहरूमा आबद्ध खेलाडीहरूको अनुभवलाई घरेलु मैदानमा प्रभावकारी रूपमा उपयोग गरेको देखिएको छ । यसले उत्तर अमेरिकी फुटबल केवल आयोजकको भूमिकामा सीमित नभई विश्व फुटबलको नयाँ केन्द्रका रूपमा उदाइरहेको संकेतसमेत दिएको छ ।

प्रतिष्ठित बेलायती सञ्चारमाध्यम बीबीसी र अमेरिकी खेलकुद नेटवर्क ईएसपीएनका अनुसार, ४८ टोली सहभागी यस विश्वकपमा आयोजक राष्ट्रहरूमाथि सुरुआती चरणदेखि नै अत्यधिक दबाब भए पनि उनीहरूले त्यसलाई शक्तिमा बदल्दै विश्व फुटबलका स्थापित शक्तिहरूलाई कडा चुनौती दिएका छन् । विशेष गरी क्यानडाको द्रुत गतिको फुटबल, अमेरिकाको रणनीतिक परिपक्वता र मेक्सिकोको परम्परागत घरेलु मैदानको आक्रामक शैलीले यस पटकको विश्वकपलाई थप रोचक बनाएको छ ।

यसपटक ३ वटै राष्ट्रले एकैसाथ नकआउट चरणमा स्थान बनाउनु केवल घरेलु फाइदाको परिणाम मात्र नभई दीर्घकालीन फुटबल विकास, पूर्वाधार विस्तार र युवा प्रतिभामा गरिएको लगानीको प्रतिफलका रूपमा पनि हेरिएको छ । सन् २०२६ को विश्वकपलाई भविष्यमा समेत ३ वटै आयोजक एकसाथ अन्तिम १६ मा पुगेर इतिहास रचेको विश्वकपका रूपमा पनि स्मरण गरिने निश्चित देखिन्छ ।