खोजखबर

सार्थक बन्दैछ सुरुङमार्ग सपना

रमेश लम्साल २०७६ मंसिर १९ गते ६:५४ मा प्रकाशित

सिद्धबाबा नाम सुन्ने बित्तिकै बुटवल, पाल्पा, स्याङ्जा र गुल्मीका जनताले लामो स्वास फेर्ने गर्छन् । वर्षा सुरु भएपछि त्यस सडकखण्ड भएर यात्रा नै गर्नु नपरोस् भन्ने ती जिल्लाका बासिन्दाको मनमा राम्रै गरी पर्छ । उनीहरूसँग यात्रा नगरी उपाय पनि थिएन । त्यसैले अनेक सास्तीका बीचमा पनि उनीहरू त्यही बाटोभएर यात्रा गर्थे ।

‘पहिरोले कतिबेला कस्को जीवन खोस्ने हो ? को घाइते हुने हो भन्ने कुनै ठेगान थिएन । हामीले विभिन्न उपाय पनि अपनायौँ, तर कुनै उपायले काम गरेन, अन्ततः सुरुङमार्ग नै उत्तम विकल्प हुने निष्कर्षमा पुग्यौँ । लामो समयदेखिको मेहनतले सार्थकरूप लिन लागेको छ’ नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) का केन्द्रीय कार्यालयमा नेकपाका महासचिव विष्णुप्रसाद पौडेलले भने ।

सिद्धार्थ राजमार्गको सबैभन्दा कठिन र सयौँ नागरिकको ज्यान लिएको सिद्धबाबामा सुरुङमार्ग बनाउने विषय स्थापित गर्न लामो समय लाग्यो । ‘सपना नदेखि त केही हुँदैन भन्ने मनमा थियो, समयक्रममा मलाई अर्थमन्त्रालयको जिम्मेवारी सम्हाल्ने अवसर मिल्यो, बजेट पनि ल्याउनुपर्ने थियो । मैले सिद्धबाबामा सुरुङ निर्माण गर्ने विषयलाई बजेटमा समावेश गरेँ’, सुरुङमार्ग निर्माणका विषयमा महासचिव पौडेलले भने ।

आर्थिक वर्ष २०७३–७४ को वार्षिक बजेटको ७३ नम्बर बुँदामा ‘सिद्धार्थ राजमार्गको सिद्धबाबा खण्डमा सुरुङमार्ग निर्माणको विस्तृत अध्ययन तथा परियोजना प्रस्ताव तयार पार्न बजेट विनियोजन गरेको छु’, भन्ने पदावली समेटियो । ‘त्यो शब्द राख्दा जति खुसी लागेको थियो, त्यो भन्दा बढी नयाँ बानेश्वरस्थित संसद् भवनमा त्यो शब्द पढ्दा मलाई बढी खुसी लाग्यो’, पूर्व अर्थमन्त्रीसमेत रहेका नेकपा महासचिव पौडेलले भने ।

पहिराका कारण दैनिकजसो सयौं सवारीसाधन रोकिँदा यात्रा गर्नेका लागि सो मार्ग मृत्यु मार्ग जस्तै बनेको यथार्थता भोग्नेलाई मात्र थाहा छ । पटक–पटक सरकार, मन्त्री, आयोजनाका प्रमुख र सडक विभागका उच्चपदस्थ कर्मचारीसमेत बदलिए । स्थानीयले सधैँ समस्यामा नै परिरहे । पहिरोमा परेका कतिका परिवार बिते, कति टुहुरा भए । तयसको कुनै लेखाजोखा छैन ।

त्यही सडकमा यात्रा गर्दा दुर्घटनामा परेर अपांगताको जीवन अझै बाँचिरहेका पनि छन् । तिनलाई सरकार भएको र नभएको कुनै फरक परेबमे छैन । सडकले जीवन लिएकाले समस्याबाट कहिले मुक्ति पाइएला भनेर बस्नुको विकल्प थिएन । किनकी राज्यले उनीहरूको दुःख देखेकै थिएन । देखेकै भए पनि अनुभव गरेको थिएन ।

बुटवल र पाल्पावासीका लागि सिद्धबाबा खण्ड एउटा नराम्रो यथार्थ जस्तै बनेको थियो । जनताप्रति उत्तरदायी सरकारले सो सडक खण्डमा स्थानीयले भोगेको समस्या समाधानका लागि सरकारले एउटा उपाय निकालेको महासचिव पौडेल स्मरण गर्छन् । बजेटमा समेत समावेश गरियो । सो सडक खण्डमा सुरुङमार्ग निर्माण गर्न सकियो भने स्थानीयको समस्या समाधान हुनसक्छ भन्ने ध्येयका साथ गरिएको प्रयासले सार्थकता पाएकामा खुसी देखिन्छन् यति बेला पौडेल ।

स्थानीयले लामो समयदेखि गरेको मागलाई ढिलै भए पनि सरकारले सम्बोधन गरेको छ । सो सडकखण्ड भएर दैनिकयात्रा गर्ने यात्रुलाई सिद्धबाबाबाट कहिलेमुक्ति पाइएला भन्ने दशकाँैदेखिको सपना पूरा हुने भएको छ । अर्थ मन्त्रालयले यही मंसिर २ गते सो खण्डमा सुरुङमार्ग निर्माणका लागि बहुवर्षीय रूपमा खर्च गर्ने गरी १० अर्ब १५ करोड रुपैयाँ बराबरको स्रोत सुनिश्चितता गरिदिएको छ । यसले अब यहाँको सुरुङमार्ग सपनामात्रै सिमित नहुने पक्का भएको छ ।

‘स्रोत सुनिश्चित भएपछि अब केही प्राविधिक तयारीमा लाग्नुपर्छ । सडक विभागले अव विश्वव्यापी बोलपत्र आह्वान गर्ला, सक्षम निर्माण व्यवसायी पनि छान्ला, हामी त्यसलाई समयमै अगाडि बढाउन थप सहजीकरण गर्छांै’, पौडेलले भने, ‘छिटोभन्दा छिटो स्थानीयको समस्या समाधानका लागि हामी सरकारी निकायलाई काम गर्न अभिप्रेरित गर्छांै ।’

थानकोट–नागढुंगा सुरुङमार्गको शिलान्यास भइसकेको छ । सो आयोजनाको निर्माणकार्य सुरु हुन लागेकै बखत अर्थमन्त्रालयले सिद्धबाबा सडक खण्डमा सुरुङमार्ग निर्माणका लागि स्रोत सुनिश्चितता गरेको हो । अर्थ मन्त्रालयको बजेट तथा कार्यक्रम महाशाखाले सो आयोजनाका लागि स्रोत सुनिश्चितता भएको सहमतिपत्र भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयलाई पठाएको छ । यही मंसिर १ गते अर्थमन्त्री डा.युवराज खतिवडाले मन्त्रिस्तरीय निर्णय गरी भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात व्यवस्था मन्त्रालयलाई स्रोतको सुनिश्चितता गरिदिएका हुन् ।

सो पत्र मंसिर २ गते मात्रै अर्थ मन्त्रालयले भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयलाई पठाएको छ । ‘एउटा ठूलो प्रयासले सार्थकरूप लिएको छ । हामी सो सुरुङमार्गलाई समयमै सम्पन्न गर्न आवश्यक पहलकदमी लिन्छौँ, स्थानीयले दैनिक भोग्दै आएको समस्या समाधान गर्छांै’, पौडेलले भने ।

अर्थले भौतिकको प्रस्तावअनुसार नै सिद्धबाबामा सुरुङमार्ग निर्माणकार्य ‘डिजाइन एन्ड विल्ड’ ढाँचामा निर्माणका लागि स्रोतको सुनिश्चितता गरेको हो । उक्त सुरुङमार्ग निर्माणका लागि राष्ट्रिय योजना आयोगबाट स्वीकृत ‘बहुवर्षीय ठेक्का मापदण्ड २०७६’ बमोजिमको प्रक्रिया पूरा गरी कामअघि बढाउन अर्थले स्वीकृति दिएको पत्रमा उल्लेख छ ।

सडक विभागका प्रवक्ता शिवहरि सापकोटाका अनुसार त्यस मापदण्डले तोकेको प्रक्रिया पूरा गरी अब खरिद सुरु गर्न मार्ग प्रशस्त गरेको छ । स्वीस परामर्शदाताले सो सुरुङमार्ग निर्माणको विस्तृत परियोजना प्रतिवेदन (डिपिआर) तयार पारी विभागमा पेश गरिसकेको छ । डिपीआर पनि तयार भइसकेको र स्रोतसमेत सुनिश्चित भएपछि विभागले अब बोलपत्रमार्फत ठेकेदार छनोट गरी निर्माण कार्य अगाडि बढाउने छ ।

अर्थमन्त्रालयले डिपीआरबमोजिम हुने गरी डिजाइन, निर्माण तथा सञ्चालन र मर्मत गर्ने कार्यमा प्राविधिक सेवाको सुनिश्चित गरी लागत अनुमानबमोजिम खर्च हुनेगरी अनुमानित रकम मध्यकालीन खर्च संरचनामा समावेश गरेको छ । सोही संरचनाअनुसार नै बहुवर्षीय ठेक्काबाट खरिद प्रक्रियाअघि बढाउन सहमति प्रदान गरिएको छ । ‘हामीले भन्दै आएको ढाँचामा नै स्रोतको सुनिश्चितता भएको छ’, प्रवक्ता सापकोटाले यसअघि नै जानकारी गराइ सकेका छन् ।

सिद्धार्थ राजमार्गअन्तर्गत माथिल्लो सिद्धबाबा मन्दिरदेखि दोभानसम्मको करिब चार किलोमिटर क्षेत्र पहिराको अत्यधिक जोखिममा पर्दछ । त्यसैलाई मध्यनजर गरी माथिल्लो सिद्धबाबा मन्दिरदेखि रामापिथेकस पार्कसम्मको एक हजार तीस सय मिटर क्षेत्रमा स्वीस सरकारको विकास सहयोगमार्फत सुरुङमार्ग निर्माणका लागि भौगर्भिक अध्ययन गरेको थियो ।

सडकखण्डलाई पहिरोबाट सुरक्षित बनाउनेबारे यसअघि विभिन्न अध्ययन तथा जैविक प्रयोग गरिए पनि सफल भने हुन सकेको थिएन । सडक विभागका अनुसार चिडियाखोला छेउबाट सुरु भएको सुरुङमार्ग दोभान नजिकैको रामापिथेकस पार्कको उत्तरतर्फ पुग्नेछ । स्थानीय दोभान सडकखण्डमा वर्षायाममा मात्र नभइ हिउँदमासमेत खस्ने सुक्खा र ढुङ्गे पहिरोका कारण उक्त सडकखण्ड भएर यात्रा गर्नेले दैनिक सास्ती भोग्दै आएका छन् ।

देशको एक प्रमुख र व्यस्त राजमार्गको सडकमा स्थानीयले भोग्दै आएको हैरानी र क्षतिको न्यूनीकरणका लागि सुरुङमार्ग नै उत्तम र भरपर्दो विकल्प देखिएको थियो । सरकारले चालू आर्थिक वर्षको बजेटमा समेत देशका विभिन्न स्थानमा सुरुङमार्ग निर्माणको अध्ययन सुरु गर्ने कार्यक्रम समावेश गरेको छ ।

आफूले बजेटमा समावेश गरेको बुटवल– भैरहवा सडक खण्ड, कोहलपुर नेपालगञ्ज सडक, पथलैया–रक्सोल सडक खण्डलगायत नेपाल–भारत सीमा जोड्ने सडक खण्डमा भइरहेको प्रगतिले पनि देश बन्दैछ भन्ने सन्देश गएको नेता पौडेलको भनाइ थियो ।

सुरुमा बुटवलको एउटा चोकमा सडक जामका कारण स्थानीयले समस्या व्योहोरेको देखेपछि सडक चौडा पार्ने उपाय निस्केको स्मरण गर्दै उनले भने, ‘बुटवल– भैरहवा सडक खण्डको विस्तार गर्ने योजना बनाउँदै गर्दा अन्य सीमावर्ती क्षेत्रको सडक विस्तार गर्ने योजना समेत बने । ती मध्ये केही सम्पन्न भइसकेका छन् भने केही निर्माणको क्रममा छन् ।’

बुटवल– नारायणगढ सडक खण्ड थप चौडा हुँदैछ, दाउन्नेमा पनि सुरुङ मार्ग बनाउने गरी काम भइरहेको छ । हाल अध्ययनको क्रममा रहेको दाउन्नेखण्डको सुरुङमार्गले पनि केही समयभित्रै सार्थकरुप लिँदैछ । पूर्व–पश्चिम राजमार्गलाई चार लेनको बनाउने विषय समेत आफू अर्थमन्त्री हुँदा बजेटमा समावेश गरेको जानकारी दिँदै उनले ती सडक विस्तारको कामसमेत सुरु भएकोमा प्रसन्नता व्यक्त गरेका छन् ।

प्रतिक्रिया

पछिल्ला अपडेट्स

लोकप्रिय